Ngày 14/5/2018, Mỹ đã chính thức khai trương đại sứ quán của mình tại Jerusalem. Như vậy, Mỹ là nước đầu tiên mở đại sứ quán tại Jerusalem.
Tới dự buổi lễ long trọng này được tổ chức tại Bộ Ngoại giao Israel có đoàn đại biểu cấp cao của Mỹ gồm con gái của Tổng thống Mỹ Donald Trump , Ivanka, và chồng Jared Kushner. Cả hai đều làm việc trong Nhà Trắng với tư cách cố vấn của Tổng thống.
Phái đoàn Mỹ còn có Bộ trưởng Tài chính Steven Mnuchin, Thứ trưởng Ngoại giao John Sullivan, Đặc phái viên của Tổng thống về Trung Đông Jason Greenblatt, Toàn quyền bang Florida Rick Scott và Thượng nghị sỹ Lindsey Graham.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và phu nhân đã đích thân đến dự buổi lễ này.
Đại sứ quán Mỹ sẽ nằm trong toà nhà lãnh sự quán Mỹ tại Jerusalem. Bước đầu, Đại sứ David Friedman và một số cán bộ viên chức đại sứ quán sẽ làm việc tại đây. Đại sứ David Friedman cho biết việc chuyển tất cả đại sứ quán Mỹ về Jerusalem phải mất vài năm.
Trong tổng số 86 đại sứ nước ngoài tại Israel được mời, chỉ có 30 đại sứ đến dự. Đại sứ Nga, Trung Quốc, Việt Nam, Ấn Độ, Nam Phi và nhiều nước khác đã không dự. Đáng lưu ý, các nước đồng minh thân cận của Mỹ thuộc Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc, Canada, Mexico... cũng không đến dự.
Nhiều nước dự buổi lễ này nói rằng, sự có mặt của họ tại buổi lễ không có tức là nước họ xác nhận Jerusalem là thủ đô của Israel và sẽ chuyển đại sứ quán của họ về đó. Đại sứ Áo Martin Fais nói: "Việc khai trương đại sứ quán Mỹ ở Jerusalem là một sự kiện quan yếu đối với Israel, nên chi chúng tôi chẳng thể không ưng lời mời của Thủ tướng Netanyahu".
Ả rập Xê út và một số nước vùng Vịnh liên minh với Mỹ và đang có những bước đi trong quan hệ với Israel chẳng qua là họ muốn tranh thủ lập một chiến trường chống Iran. Trong mọi trường hợp những nước này không bao giờ hài lòng Jerusalem là thủ đô của Israel.
Hệ quả của việc Mỹ đi dời đại sứ quán về Jerusalem
Việc Washington chọn ngày Quốc khánh của Israel 14/5 và ngày "Thảm họa" (Nakba) của Palestine để chuyển đại sứ quán về Jerusalem là một hành động khiêu khích, chọc giận, thách thức không chỉ đối với người Palestine mà còn đối với cả thế giới Ả rập và Hồi giáo.
Jerusalem là một vấn đề chông gai đối với chính phủ Israel. Đây không phải là tỉnh thành của người Do Thái. 1/3 dân số tỉnh thành này là người Ả rập Palestine. Người Do Thái mừng trước việc Mỹ xác nhận Jerusalem là thủ đô của Israel và chuyển đại sứ quán về đây, còn người Ả rập Palestine thì không.
Nhiều người lo sợ một vòng xoáy bạo lực mới sẽ gia tăng giữa người Ả rập và người Do Thái.
Ngay trong ngày khai trương Đại sứ quán Mỹ tại Jerusalem, hàng trăm ngàn người Palestine ở Jerusalem, dải Gaza và các vùng đất Palestine bị chiếm đóng đã xuống đường tham gia vào các cuộc biểu tình rầm rộ lớn nhất từ trước tới nay.
Biểu tình phản đối Mỹ mở đại sứ quán ở Jerusalem. Ảnh: Reuters, AP
Quân đội Israel đã dùng khí giới trấn áp những người biểu tình làm hàng trăm người Palestine bị chết và hàng ngàn người khác bị thương. Đây có thể mới chỉ là màn dạo đầu cho những cuộc xung đột trong thời kì tới mà hậu quả của nó không thể lường trước được.
Cùng với việc rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân Iran, các cuộc nội chiến tại Syria, Yemen và Libya, Căng thẳng gia tăng trong quan hệ giữa Israel, Ả rập Xê út với Iran, cuộc khủng hoảng ngoại giao vùng Vịnh... việc chính quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump chuyển đại sứ quán Mỹ về Jerusalem sẽ đẩy khu vực Trung Đông vào tình trạng hỗn loạn chẳng thể kiểm soát được.
Ngoại trưởng Pháp Jean Yves Le Drian nói: "Trung Đông đang đứng trước nguy cơ bùng nổ một cuộc chiến tranh toàn diện".
Việc Washington xác nhận Jerusalem là Thủ đô "thống nhất không chia cắt được" có nghĩa là vấn đề Jerusalem, một trong những vấn đề quan yếu nhất của giải pháp cho cuộc xung đột Israel - Palestine đã được quyết định và bị loại ra khỏi bàn thương thảo.
Điều này hoàn toàn trái với Thỏa thuận Oslo năm 1993 ký kết giữa Israel và Palestine. Không một người Palestine nào có thể ưng ý điều này.
Trong tình chừng như vậy, việc nối lại các cuộc thương lượng giữa Israel và Palestine sẽ khó xảy ra và nếu được nối lại thì các cuộc thương lượng sẽ vô cùng khó khăn.
"sai trái nghiêm trọng" của ông Trump
Quyết định của Mỹ công nhận Jerusalem là thủ đô của Israel và chuyển đại sứ quán từ Tel Aviv về thành thị này đã bị Hội đồng Bảo an, Đại hội đồng Liên hợp quốc bỏ thăm phản đối.
Theo CNN, 45% người dân Mỹ, 9 trong số 11 cựu đại sứ của Mỹ đã từng làm việc tại Israel, 25 nhân vật danh tiếng của Israel gồm các cựu đại sứ, viện sỹ hàn lâm... đã không đồng tình quyết định này của Tổng thống Trump. Đảng dân chủ và nhiều thành viên đảng Cộng hoà cũng phản đối kịch liệt quyết định của ông Trump.
Như vậy thì chẳng thể nói đây là quyết định đúng đắn được. Các cựu Tổng thống Barack Obama, Bill Clinton, Jimmy Carter đều cho quyết định này là một "sai trái nghiêm trọng".
Dưới thời Tổng thống Obama, mặc dù ủng hộ đồng minh Israel, nhưng chính quyền Mỹ vẫn quan tâm tới những đòi hỏi hợp pháp của người Palestine, không tán đồng những đòi hỏi của Israel đối với các vùng bờ cõi của Palestine.
Năm 2016, Mỹ đã ủng hộ quyết nghị của Hội đồng Bảo an lên án Israel xây dựng các khu định cư ở các vùng cương vực Palestine bị chiếm đóng và coi đây là sự "vi phạm thô bạo" pháp luật quốc tế. Khi đó các bên can dự và cộng đồng quốc tế chấp nhận vai trò trung gian của Mỹ cho tiến trình hoà bình Trung Đông giữa Israel và Palestine.
Từ khi bước vào Nhà Trắng, Tổng thống Trump đã đổi thay hết thảy chính sách Trung Đông của người tiền nhiệm Barack Obama. Từ vai trò trung gian hòa giải, ông Trump đã chuyển sang thiên tư hoàn toàn Israel, khai mạc bằng việc xác nhận Jerusalem là thủ đô hợp nhất vĩnh viễn của Israel và chuyển đại sứ quán Mỹ về đây.
Bằng quyết định này, Washington đã tự đặt mình vào tình trạng đối đầu với toàn thể cộng đồng thế giới và đánh mất đi niềm tin, cũng như vai trò trung gian cho tiến trình hoà bình giữa Israel và Palestine.
An ninh và ổn định ở Jerusalem chỉ có thể đạt được trong một giải pháp công bằng, toàn diện thi bằng lái xe máy a1 và bền vững cho cuộc xung đột Israel - Palestine.
Quy chế tỉnh thành Jerusalem qua các tuổi lịch sử
Ngày 29/11/1947, Đại hội đồng LHQ phê duyệt quyết nghị 181 chấm dứt sự ủy trị của Anh đối với Palestine và chia vùng đất này thành hai quốc gia độc lập - Do Thái (Israel) và Ả rập (Palestine).
thành phố Jerusalem là thánh địa của ba tôn giáo lớn: Thiên chúa giáo, Hồi giáo và Do Thái giáo được quốc tế hoá và hưởng quy chế đặc biệt. Theo quy định, trong ngày mai quy chế thành phố này sẽ được Liên hợp quốc coi xét lại với sự tham gia của cư dân đô thị ưng chuẩn một cuộc trưng cầu ý dân.
Tuy nhiên, ngay sau khi quốc gia Israel tuyên bố thành lập ngày 14/5/1948, các nước Ả rập đã khởi động một cuộc chiến tranh chống Israel. Kết quả là Jerusalem được chia làm hai phần, Transjordan nay là Jordan chiếm và kiểm soát phần phía Đông và Israel chiếm phía Tây.
Trong cuộc chiến tranh sáu ngày năm 1967, Israel sáp nhập Đông Jerusalem, giành quyền kiểm soát quơ tỉnh thành. liên hiệp quốc không công nhận chủ quyền của Israel đối với Đông Jerusalem.
Ngày 22/11/1967, Hội đồng Bảo an Liên hợp Quốc ra quyết nghị 242 kêu gọi Israel rút quân khỏi các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng, trong đó có Đông Jerusalem, nhưng Israel không thực hiện.
Cộng đồng quốc tế không công nhận chủ quyền của Israel đối với Jerusalem. Theo Thỏa thuận Oslo được ký kết năm 1993 giữa Israel và Palestine, quy chế rốt cuộc của Jerusalem sẽ được quyết định vào tuổi cuối của các cuộc thương lượng hòa bình.
Năm 2004, Đại hội đồng liên hiệp quốc đã họp phiên nguy cấp coi "các biện pháp của Israel đổi thay hoặc có ý định đổi thay tình trạng pháp lý và thành phần nhân khẩu học của Jerusalem" là không có giá trị pháp lý, và một lần nữa được gọi Jerusalem là thành phố bị "chiếm đóng".
Israel không ưng ý định nghĩa này và lập luận rằng đây là kết quả của cuộc chiến tranh mang tính chất phòng vệ với các nước Ả rập năm 1948-1949 và chiến tranh ăm 1967 và quyền lịch sử của quần chúng Do Thái đối với các vùng đất của Israel.
Ngày 6/5/2004, Đại hội đồng LHQ duyệt y quyết nghị 58/292 tái khẳng định người Palestine có quyền chủ quyền đối với Đông Jerusalem.
Jerusalem là Thủ đô
Tháng 1/1950, Israel tuyên bố Jerusalem là thủ đô của mình và chuyển quờ quạng các cơ quan quốc gia về phía tây thành phố, và ngày 30/7/1980, Israel gọi Jerusalem là "Thủ đô hợp nhất và không thể chia cắt".
Ngày 20/8/1980, Hội đồng Bảo an LHQ phê chuẩn quyết nghị 478 bác bỏ quyền của Israel đối với Đông Jerusalem và kêu gọi các nước thành viên LHQ rút các đại diện ngoại giao của họ ra khỏi tỉnh thành.
Trước đây, một số nước có đặt đại sứ quán của mình ở Jerusalem, nhưng tuốt đều được chuyển về Tel Aviv sau khi Israel phê duyệt bộ luật năm 1989 coi Jerusalem là thủ đô của mình.
Palestine đòi chủ quyền đối với Đông Jerusalem. Ngày 15/11/1988, Palestine tuyên bố thành lập Nhà nước với Thủ đô là Đông Jerusalem. Quy chế này đã được củng cố bằng bộ luật được Hội đồng lập pháp Palestine phê chuẩn ngày 2/10/1997 và Bộ luật cơ bản của quốc gia Palestine ngày 29/5/2002.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét