Tàu chiến Mỹ phóng tên lửa Tomahawk vào Syria. Video: AFP .
Sau một tuần cân nhắc, Mỹ và đồng minh Anh, Pháp ngày 14/4 tiến hành cuộc tấn công tên lửa nhắm vào các đích ở Syria để đáp trả việc nước này bị cáo buộc sử dụng khí giới hóa học chống lại dân thường. Giới phân tích cho rằng đây là một cuộc tấn công hạn chế nhưng sẽ có tác động lâu dài đến những "được – mất" của Mỹ trong cuộc xung đột ở Syria, theo CNN .
Thể hiện khả năng răn đe và kết đoàn
Bình luận viên Tim Lister chuyên đưa tin về Trung Đông của CNN và BBC cho rằng cái được lớn nhất của Mỹ, Anh, Pháp trong cuộc tấn công Syria này là đã phát đi thông điệp răn đe mạnh mẽ về việc sử dụng vũ khí hóa học, hành vi bị cấm theo pháp luật quốc tế.
mặc dầu chưa có những bằng chứng chắc chắn, Mỹ cho rằng Syria đã dùng vũ khí hóa học khoảng 50 lần trong cuộc nội chiến kéo dài 7 năm. "Việc dùng khí giới hóa học chẳng thể trở nên điều thường nhật, chúng ta cũng chẳng thể tiếp tục phớt tỉnh trước nạn nhân của các loại khí giới đó", Thomas Markram, quan chức giải trừ quân bị cấp cao của Liên Hợp Quốc, tuyên bố tuần trước.
Chính quyền Obama năm 2013 từng đe dọa sẽ tấn công sau khi Syria bị cáo buộc dùng khí giới hóa học, nhưng sau đó không có chiến dịch quân sự nào được thực hành. Tổng thống Mỹ Donald Trump năm ngoái ra lệnh phóng 59 hoả tiễn Tomahawk vào cứ quân sự của Syria để đáp trả việc quân đội nước này bị cho là đã dùng chất độc thần kinh sarin ở Idlib. Tuy nhiên, Ủy ban Cứu trợ Quốc tế tuần trước đánh giá vụ không kích tháng 4/2017 "không làm đổi thay tính tình của các bên tham chiến, cũng không giúp dân thường Syria an toàn hơn".
Lần này, Mỹ, Anh, Pháp quyết định tung ra đòn tiến công lớn hơn, với số lượng hoả tiễn tăng gấp đôi, số mục tiêu tăng gấp ba. Mỹ kỳ vọng mức độ quyết liệt của chiến dịch sẽ là đòn răn đe hiệu quả, ngăn chặn chính quyền Tổng thống Syria Basha al-Assad thực hiện các cuộc tấn công hóa học trong mai sau.
Trong bài viết đăng trên tờ Shargh Daily của Iran, giáo sư Kayhan Barzgar cho rằng cuộc tiến công Syria còn là một nuốm cho thấy sự kết đoàn của phương Tây trong việc khẳng định khả năng chi phối các sự kiện diễn ra ở Trung Đông.
|
|
Ba đích ở Syria bị Mỹ và đồng minh tấn công bằng hoả tiễn. Đồ họa: BQP Mỹ . |
"Mỹ, Anh và Pháp hiểu rõ rằng họ chẳng thể kiểm soát được hậu quả của một chiến dịch quân sự quy mô lớn ở Syria, thế nên họ đã chọn một hành động tiến công hạn chế để giúp các quốc gia phương Tây đang chia rẽ xích lại gần nhau", Barzgar nói.
Giáo sư này còn cho rằng bằng chiến dịch không kích nhắm vào một đồng minh của Nga và Iran, phương Tây đang "làm ưng" các đồng minh trong khu vực như Arab Saudi. Barzgar cho biết ông sẽ không ngạc nhiên khi Mỹ, Anh, Pháp sẽ có thêm các thời cơ kinh tế tại Trung Đông sau chiến dịch này.
Mất dịp cải thiện quan hệ với Nga
Tuy nhiên, khi thực hành được đòn răn đe với Syria, Mỹ đã khiến quan hệ với Nga xuống đến mức thấp nhất trong hàng chục năm qua, thậm chí tạo ra nguy cơ đối đầu trực diện giữa hai cường quốc hạt nhân.
Theo Lister, cái mất lớn nhất của phương Tây khi tung ra đòn không kích là làm sâu sắc thêm thái độ thù thi bang lai xe a1 địch vốn đang lớn dần trong quan hệ Nga – Mỹ. Tuần trước, Tổng thống Trump lần trước tiên nêu chính danh người đồng cấp Nga Vladimir Putin trong tuyên bố mang tính chỉ trích trên Twitter, sau đó còn đe dọa Nga về "hoả tiễn đang tới, đẹp, mới và sáng ý".
Năm ngoái, Mỹ và Nga đồng tình thành lập khu vực giảm xung đột ở miền nam Syria, vốn được coi là "dấu hiệu trước nhất cho thấy hai nước có thể kết hợp cùng nhau ở Syria". Khi ông Trump gặp Putin tại hội nghị G20 ở Hamburg, Đức năm 2017, ngoại trưởng Mỹ khi đó là Rex Tillerson đã nói rằng "quan hệ hai nước quan yếu đến mức chẳng thể không tiến lên".
Đòn không kích vào Syria do Mỹ dẫn đầu đã khiến Nga mất hoàn toàn niềm tin vào dịp cải thiện quan hệ với Mỹ. Điện Kremlin trước đó đã tìm mọi cách để ngăn cản Nhà Trắng tiến hành không kích. Sau khi hoả tiễn trút xuống Syria, Putin tuyên bố cuộc tấn công "gây tác động bạc đến toàn bộ hệ thống quan hệ quốc tế".
Dù cả Nga và Mỹ đều cụ tránh đối đầu trực tiếp trên mặt trận Syria, không có gì đảm bảo việc Nga không thầm lặng khuyến khích các lực lượng đồng minh tấn công vào lính Mỹ đồn trú ở Syria, Lister nhận định. Ali Akbar Velayati, cố vấn cấp cao của chính quyền Iran, tuyên bố "Chúng tôi hy vọng có những bước đi lớn để phóng thích miền đông Syria và đánh đuổi lực lượng Mỹ chiếm đóng".
Trong tình huống hiện giờ, Nga có thể không cản trở dân binh Iran ở miền nam Syria có hành vi khiêu khích Israel, đồng minh thân cận với Mỹ. Các tay súng đánh thuê người Nga cũng có thể gia tăng hoạt động nhắm vào vị trí đóng quân của đặc nhiệm Mỹ ở phía đông sông Euphrates.
Syria hoang tàn
Cái giá phải trả cho tuyên bố "nhiệm vụ hoàn tất" của ông Trump là một sơn hà Syria ngày càng bị tàn phá bởi chiến tranh. Khoảng 6,5 triệu người dân Syria đã bị mất nhà cửa, trong khi các thị thành lớn bị bom đạn biến thành những bãi chiến trận đồ sộ.
|
|
Cơ sở nghiên cứu Syria bị hoả tiễn hành trình liên quân phá hủy hôm 14/4. Ảnh: AP . |
Cuộc tấn công vào Syria ngốn của Mỹ khoảng 250 triệu USD, nhưng Washington không có ý định bỏ ra nhiều tỷ USD để tái thiết giang san này sau chiến tranh. Chỉ vài tuần sau khi Tillerson cam kết chi 200 triệu USD để ổn định tình hình miền bắc Syria, Tổng thống Trump lại tuyên bố đóng băng khoản chi này, với lý do muốn rút lực lượng Mỹ khỏi đây "rất sớm".
Nga nhiều khả năng cũng không đủ năng lực tài chính để khôi phục nền kinh tế Syria, dù đã cố gắng hết mình để tìm giải pháp chính trị hòa bình cho cuộc khủng hoảng tại nhà nước Trung Đông này.
Trong bối cảnh đó, đòn tấn công tên lửa của Mỹ không làm thay đổi thế thăng bằng chiến lược ở Syria, nhưng lại tạo ra tình thế đối đầu gay gắt hơn giữa các bên có liên quan, tác động tiêu cực đến triển vọng hòa bình cho tổ quốc này.
"Sự thực là hành động trừng phạt quân sự dù ở quy mô nào cũng không giúp kết thúc xung đột. Việc cả chính phủ Assad lẫn phe nổi dậy cùng tồn tại sau 7 năm nội chiến cho thấy không bên nào có thể thắng trong cuộc chiến này bằng vũ lực", bình luận viên Lina Khatib của Guardian nói.
Sau cuộc tấn công với đích độc nhất là răn đe, Mỹ không có thêm động thái nào khác nhằm miêu tả chiến lược lâu dài tại Syria. nhà nước Trung Đông này sẽ tiếp chứng kiến những cạnh tranh gay gắt hơn, khi Nga tăng cường sự ủng hộ chính quyền Tổng thống Assad, Iran khoảng nhịp tiến công Israel, Thổ Nhĩ Kỳ sẽ tận dụng cơ hội để tăng sức ép lên người Kurd. Trong khi đó, người dân Syria vẫn chưa thể tìm thấy triển vọng tươi sáng nào cho nền hòa bình được đợi từ lâu, Lister nhận định.
Bình An
0 nhận xét:
Đăng nhận xét